Müller: ook paus is gehouden aan de katholieke sociale leer

6 juli 2017

Hij heeft er de pest in. Na vijf jaar trouwe dienst moest hij onlangs ineens bij zijn baas opdraven. Waarom? Hij had geen idee. Eenmaal bij hem deed zijn chef er nog geen minuut over om hem zonder diplomatieke omwegen mede te delen dat hij bedankt wordt voor zijn diensten. Zijn vijfjaarlijkse termijn als prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer zal niet worden verlengd. Basta. “Deze stijl kan ik niet accepteren”, zegt de Duitse kardinaal Gerhard Müller in een interview met dagblad Passauer Neue Presse. Zo ga je niet met je medewerkers om, klaagt de weggebonjourde prelaat. Ook in Rome geldt dat er hoffelijk moet worden omgegaan met medewerkers; ook de paus is gehouden aan de katholieke sociale leer, aldus de gekrenkte kerkprins.

Aanleiding voor het interview met de Neder-Beierse krant was het overlijden van Müllers geestverwant, kardinaal Joachim Meisner. Gisterochtend stierf de emeritus aartsbisschop van Keulen in het kuuroord Bad Füssing, niet ver van waar de burelen van de Passauer Neue Presse staan. Müller onthult dat hij de avond voor diens overleden nog een telefoongesprek met Meisner had gevoerd. “Hij zei dat hij zich qua gezondheid nog goed voelde maar dat hij bezorgd was over de situatie in de katholieke Kerk.” Volgens Müller zou Meisner “persoonlijk aangedaan en gekwetst zijn” dat zijn vriend geen prefect meer mocht zijn.

Hoewel hij zich door Franciscus geschoffeerd voelt, is hij niet van plan zich openlijk tegen de Argentijnse jezuïet op de Stoel van Petrus te verzetten. De persoonlijke verhoudingen tussen hem en de paus waren overigens goed. “Dat is nog steeds zo”, zegt Müller in de Passauer Neue Presse. Bovendien zegt de voormalige bisschop van Regensburg dat Franciscus als paus het recht heeft om personen van bepaalde posities te verwijderen. Alleen de manier waarop staat hem tegen. “Ik zal dus deze beslissing dus ook niet beantwoorden met wat voor acties dan ook”, zegt Müller. En: “Ik laat me niet voor het karretje van een pauskritische beweging spannen.”

Müllers rol binnen de Romeinse Curie mag dan uitgespeeld zijn, hij blijft zich bewust van zijn speciale waardigheid waarmee paus Franciscus hem bekleedde toen die hem op 22 februari 2014 de rode kardinaalshoed overhandigde. “Ik heb als kardinaal de verantwoordelijkheid om voor de eenheid van de kerk te zorgen en polarisaties zo veel mogelijk te voorkomen.”

Vorig jaar wist Müller echter niet te voorkomen dat een groepje kardinalen publiekelijk de paus ter verantwoording riep. Zijn vriend Meisner publiceerde samen met Raymond Burke, Carlo Caffarra en Walter Brandmüller een brief aan paus Franciscus met daarin een aantal zogeheten dubia, Latijn voor ‘twijfels’. Dat deden ze overigens nadat zij hadden geconcludeerd dat de paus niet bereid was om hen in audiëntie te ontvangen. Als Franciscus dat wel had gedaan hadden ze hem in alle beslotenheid kunnen informeren over hun bezorgdheid met betrekking tot de kwestie van de communiegang van hertrouwd gescheidenen. In Amoris laetitia meenden zij op dat punt een cesuur met de leer van Franciscus’ voorgangers te hebben bespeurd. Die zouden hebben geleerd dat gelovigen die na een eerste sacramenteel huwelijk een tweede burgerlijk huwelijk met een ander sloten, uitgesloten zijn van de communie. Hoe zat dat? Had Franciscus die leer gewijzigd? De vier kardinalen kregen nul op rekest. Daarom besloten zij hun dubia in een open brief aan de paus wereldkundig te maken. Toen Franciscus ook daar niet op inging, besloten zij op 25 april een tweede brief aan de paus te schrijven. Omdat die brief gelekt werd, weten we dat Meisner, Burke, Caffarra en Brandmüller erin hun vrees voor “doctrinaire anarchie” kenbaar maakten.

Müller betreurde de actie van het groepje collega-kardinalen, maar zegt er wel begrip voor te kunnen opbrengen omdat Amoris laetitia over genoemde kwestie niet helder genoeg is. Daarom zegt de ene bisschoppenconferentie dat het communieverbod voor hertrouwd gescheidenen niet absoluut is en de andere dat dit verbod in alle denkbare gevallen gewoon van kracht blijft. Als prefect rekende Müller zich tot die laatste groep. Het ironische is dat hij zich daarbij beriep op het gezag van paus Franciscus, terwijl de paus zelf de vrije interpretatie had ondersteund.

tekst en foto: Christian van der Heijden