VNB’ers onder de indruk van Panamá

9 maart 2017

In januari 2019 worden in Panama de Wereldjongerendagen gehouden. Ter voorbereiding op dit grote geloofsevenement reisden Jos van Bussel en Jasper Zandvliet van de Nederlandse katholieke bedevaartorganisatie VNB onlangs naar dit Centraal-Amerikaanse land. Daar spraken zij met plaatselijke bisschoppen, religieuzen en jongerenwerkers. Ook namen zij deel aan een massale volkspelgrimage. Onder de indruk van de gastvrijheid en de religiositeit van de Panamese gelovigen doet Jos van Bussel zijn verhaal.

v.l.n.r.: Jasper Zandvliet, aartsbisschop José Ulloa Mendieta OSA, Jos van Bussel

De Wereldjongerendagen vinden plaats van 22 tot en met 27 januari 2019 in Panama. De Nederlandse schrijfwijze van de naam van het land is zonder accent aigu op de laatste a. In het Spaans wordt daar wel een accent geplaatst om aan te geven dat de klemtoon op deze laatste lettergreep ligt.

“We voelden ons meer dan welkom tijdens ons korte bezoek aan Panamá. Nooit eerder heb ik zoveel enthousiasme in een dergelijk vroeg stadium ervaren in een organiserend land. Dat stemt tot hoop”, zegt Van Bussel, manager externe relaties van de VNB.

Hij meent dat er goede kansen liggen om een grote groep Nederlandse jongeren mee naar Panama te krijgen, hoewel de volgende Wereldjongerendagen buiten de Nederlandse zomervakantie plaatsvinden. Van Bussel zegt dat hij zich vooral zal gaan richten op jonge professionals en studenten in het hoger onderwijs.

Panama is een klein land in Centraal-Amerika, bijna twee keer zo groot als Nederland. Het heeft slechts 3,7 miljoen inwoners. Ruim 80 procent van de bevolking is katholiek.

“Nogmaals, we zijn onder de indruk van de gastvrijheid van de bevolking en de trots die iedereen uitstraalt vanwege het feit dat paus Franciscus Panamá heeft uitgekozen als het land dat de WJD van 2019 mag organiseren. Ik sprak met Victor Chang, de secretaris-generaal van het Panamese organisatiecomité, en volgens hem had Panamá alleen Zuid-Korea als concurrent”, aldus Van Bussel.

“Ze kunnen het zich bijna nog niet voorstellen. De voorbereidingen zijn in volle gang en ook in de parochies in het bisdom Santiago de Veraguas dat we bezochten, zijn jongeren al druk bezig gastgezinnen en vrijwilligers te werven. De organisatoren verwachten tussen de 300.000 en 600.000 deelnemers. Een groot aantal zal uit Latijns- en Noord-Amerika komen.”

Voor hulp bij het organiseren van de ‘Dagen in de Bisdommen’, het traditionele voorprogramma van de WJD, heeft de organisatie een beroep gedaan op buurlanden Costa Rica en Nicaragua. “Dat was volgens Victor Chang ook de bedoeling van paus Franciscus en daardoor wordt de keuze van Panamá ook wel gezien als een keuze voor Centraal-Amerika. President Juan Carlos Varela van Panamá heeft goede contacten in het Vaticaan en heeft zichzelf intensief bemoeid met het verkrijgen van de WJD. Politieke steun is ook nodig om grenspassage gemakkelijk te maken als de ‘Dag in de Bisdommen’ in buurlanden georganiseerd worden.”

Panama heeft zes bisdommen, één apostolisch vicariaat en een territoriale prelatuur. Het voornaamste diocees is het aartsbisdom Panama, waarvan de bisschopszetel in de metropolitane kathedraal van Panama-Stad staat. Bijzonder is dat deze van 1946 tot 1963 bezet was door een Nederlander: de lazarist Frans Beckmann uit Enschede.

De gemiddelde temperatuur per maand is over het gehele jaar gelijk, rond 23 graden. Er valt gemiddeld per jaar driemaal zoveel regen als in Nederland. De droge periode is de eerste drie maanden van het kalenderjaar. Vanaf april begint het te meer te miezeren. En dan vanaf mei tot en met december is er veel neerslag. Dat was de reden waarom de organisatie samen met het Vaticaan ervoor koos de WJD in januari te houden.

Via een Nederlandse stichting Solidariteit Panama kwamen de VNB’ers in contact met pater Roberto in het bisdom Santiago de Veraguas. “Hij nodigde ons uit naar zijn bisdom te komen om zijn projecten te bezoeken, maar ook om naar Atalaya te gaan voor de jaarlijkse bedevaart ter ere van Jezus de Nazareeër.”

Vanaf Aswoensdag tot en met zondag 5 maart kwamen volgens de media tussen de 200.000 en 300.000 pelgrims uit het gehele land naar het kleine dorpje Atalaya. Velen pelgrimeerden in de hitte over een afstand van soms meer dan 15 km.

Van Bussel: “Een bonte stoet wandelt gewoon langs de snelweg, jong en oud en vaak hele gezinnen. Veelal gekleed in donkerpaarse kleding, waarin ook het Jezusbeeld is gehuld. Aangekomen in het dorpje wachten pelgrims uren lang om door middel van een touwtje met het beeld verbonden te raken. Voor ons westerlingen een nogal vreemd verschijnsel. Wat opviel was de rust en gelatenheid van de pelgrims; ze genoten intens van wat ze beleefden. Geen gedoe en gedrang: pelgrims zochten zelf het einde van de rij zonder dat er iets geregeld was; geen dranghekken en geen pijlen. De kraampjes langs de weg verkochten werkelijk alles: fruit en vele andere etenswaren, planten, speelgoed, zelfs speelgoedgeweertjes om de kinderen zoet te houden. En natuurlijk ook veel kitscherige devotionalia.”

Van Bussel maakte op zondagochtend ook de slotmis van de bedevaart mee. “Alle bisschoppen waren aanwezig. Zelfs de president van Panama gaf acte de présence. En ook de ambassadeur van Portugal. Deze laatste was aanwezig vanwege het feit dat een van de dertien replica’s van het beeld van Fatima aanwezig was in de viering op het priesterkoor. Tijdens de viering werd Panamá, het land en de WJD 2019, toevertrouwd aan het Onbevlekte Hart van Maria. In zijn verkondiging heette aartsbisschop Ulloa ook de Hollandse delegatie nadrukkelijk welkom als voorbereiders voor de WJD.”