Kardinaal Meisner overleden

5 juli 2017

Kardinaal Joachim Meisner is vanochtend op zijn vakantieadres in het kuuroord Bad Füssing op 83-jarige leeftijd overleden. De emeritus aartsbisschop van Keulen is volgens het Keulse aartsbisdom “vredig ingeslapen”.

Joachim Meisner werd op 25 december 1933 geboren in Breslau, het huidige Wrocław in Polen. Hij werd in 1962 priester gewijd voor het bisdom Erfurt-Meiningen, gelegen in de communistische DDR. Van 1980 tot 1988 was hij bisschop van Berlijn. In 1989 vestigde hij zich in de BRD omdat hij door paus Johannes Paulus II benoemd was tot aartsbisschop van Keulen, een van de rijkste diocesen ter wereld. In 2014 ging hij met emeritaat.

Kardinaal Joachim Meisner (foto: Christian van der Heijden)

Meisner stond in de jaren tachtig bekend om zijn onverschrokken houding ten opzichte van de communistische autoriteiten in Oost-Duitsland. Mede daarom werd hij in 1982 gekozen tot voorzitter van de Berlijnse Bisschoppenconferentie. Begin 1983 werd hij door de paus tot het kardinalaat verheven en benoemd tot kardinaal-priester van de Romeinse kerk Santa Pudenziana. Meisner was toen nog maar 49 jaar. De bisschop van Berlijn kreeg zitting in diverse congregaties van de Romeinse Curie.  

Zijn overplaatsing naar Keulen aanvaardde hij onder protest. “Waar men niet heen wil, daar is men op de juiste plaats”, zei hij bij zijn afscheid in 2014. In 1988 stond in het bisdom Keulen ook niet iedereen te juichen toen men daar een Oost-Duitser kreeg opgedrongen. Gevreesd werd dat hij weinig aansluiting zou vinden bij de relativerende mentaliteit van de Rijnlanders.

Kardinaal Meisner behoorde tot de conservatieve factie binnen de Duitse Bisschoppenconferentie. Geregeld haalde hij het nieuws met krasse uitspraken. Zo vergeleek hij nieuwe wetgeving inzake abortus en euthanasie geregeld met de levensvijandige politiek van het nationaalsocialisme. In zijn homilie op het Driekoningenfeest van 2005 zette hij de “massale moord op ongeborenen” op één lijn met de Holocaust. In 2007 bestempelde hij een cultuur zonder de aanbidding van God als “entartet”, een verwijzing naar de naziterm voor sommige moderne kunststromingen.

Afgelopen najaar liet hij van zich horen toen hij samen met zijn collega-kardinalen Raymond Burke, Carlo Caffarra en Walter Brandmüller een brief aan paus Franciscus publiceerde met daarin een aantal zogeheten dubia, Latijn voor ‘twijfels’. Daarin schrijven zij dat de paus met zijn apostolische exhortatie Amoris laetitia op het punt van de communiegang van hertrouwd gescheidenen ‘grote verwarring’ heeft gezaaid omdat er door theologen tegenstrijdige interpretaties worden gegeven en zelfs onder bisschoppen verschil van mening over deze kwestie bestaat. Franciscus weigerde officieel op deze dubia in te gaan.

Meisner was op 18 juni nog in Nederland. Hij concelebreerde toen in de kathedraal van Utrecht in de pontificale mis ter gelegenheid van het diamanten priesterjubileum van kardinaal Adrianus Simonis.