Zeventig Discipelen

De tientallen discipelen van Jezus werden gekozen om Hem en de Twaalf Apostelen te vergezellen bij de prediking van het Evangelie. Omdat het merendeel van hen Jezus de rug had toegekeerd, werden zij na de Hemelvaart vervangen door anderen. Samen vormden zij het college van de Zeventig Discipelen. Zij legden de basis van de eerste christengemeenschappen. In de Orthodoxe Kerk worden zij allen als heiligen vereerd.

Twee aan twee
In het Lucas-evangelie (10,1-24) staat dat Jezus 72 – sommige tekstvarianten zeggen 70 – discipelen aanwees. Deze stuurde hij twee aan twee op pad om de Blijde Boodschap te verkondigen: de doorbraak van het Rijk Gods. Zij waren het die de komst van Jezus en zijn Twaalf Apostelen naar de diverse plaatsen voorbereidden.

Afgehaakt
Vele van de oorspronkelijke leden van het college van de 70 (72) discipelen waren geschokt nadat Jezus zichzelf in de synagoge in Kafarnaüm het Levende Brood had genoemd (Johannes-evangelie 6, 35-58). Zij ergerden zich aan Jezus. En toen Hij hun zei dat zij niet in staat waren te geloven tenzij God de Vader hen daartoe had uitverkoren, haakten vele van hen af. Zij keerden Hem de rug toe en trokken niet langer met Hem mee (Joh 6, 66-67). Hierop vroeg Jezus aan de Twaalf of ook zij wilden vertrekken. Daarop antwoordde Simon Petrus: ‘Maar Heer, naar wie zouden we gaan? In uw woorden vinden we inderdaad eeuwig leven’ (6, 68).

Heilige plaatsvervangers
Het aantal discipelen bleef dalen en ook een van de Twaalf verraadde hem. Na de Hemelvaart van Jezus werd de plaats van de verrader Judas Iskariot ingenomen door Matthias. Volgens de orthodoxe traditie namen anderen de plaats in van de afgehaakte discipelen, zodat het getal weer op 70 of 72 kwam. 

Apostelen
In de Orthodoxe Kerk hebben de 70 of 72 discipelen de eretitel apostel gekregen. De gezamenlijke gedachtenis van de ‘Zeventig Apostelen’ vindt plaats op 4 januari. Daarnaast worden zij gedurende het kerkelijk jaar ook apart herdacht.

Canon
In het Westen was het Sint Hippolytus van Rome († 235) die een lijst van Zeventig Discipelen had opgesteld. Maar aan de authenticiteit van deze namenlijst werd getwijfeld. Sint Dorotheus († 362), bisschop van Tyrus, wordt in de Byzantijnse traditie beschouwd als degene die alle namen van de Zeventig had achterhaald. Toch bleek Dorotheus bij nader inzien fouten te hebben gemaakt. Zo zou hij vier discipelen dubbel hebben genoemd, andere namen hebben weggelaten en sommige apostaten op de lijst hebben gezet. Sint Dimitri, Russisch-orthodox aartsbisschop van Rostov (†1709) trachtte de vergissingen van Sint Dorotheus te herstellen door intensieve studie van de Heilige Schift en de Kerkvaders. Zijn canon van de Zeventig Apostelen wordt in de Orthodoxe Kerk breed aanvaard. Dit is zijn lijst (aangevuld met twee anderen om het getal op 72 te krijgen):

  1. Jacobus de Broeder des Heren
  2. Marcus de Evangelist
  3. Lucas de Evangelist
  4. Kleopas
  5. Symeon, zoon van Kleopas
  6. Barnabas
  7. Justus
  8. Thaddeus
  9. Ananias
  10. Stefanus de Aartsdiaken
  11. Filippus
  12. Prochorus
  13. Nicanor
  14. Timon,
  15. Parmenas
  16. Timotheus
  17. Titus
  18. Filemon
  19. Onesimus
  20. Epafras
  21. Archippus
  22. Silas
  23. Silvanus
  24. Crescens
  25. Crispus
  26. Epenetus
  27. Andronicus
  28. Stachys
  29. Amplias
  30. Urban
  31. Narcissus
  32. Apelles
  33. Aristobulus
  34. Herodion
  35. Agabus
  36. Rurus
  37. Asyncritus
  38. Phlegon
  39. Hermes
  40. Patrobus
  41. Hermas
  42. Linus
  43. Gaius
  44. Philologus
  45. Lucius
  46. Jason
  47. Sosipater
  48. Olympas
  49. Tertius
  50. Erastus
  51. Quartus
  52. Euodias
  53. Onesiphorus
  54. Clement
  55. Sosthenes
  56. Apollos
  57. Tychicus
  58. Epaphroditus
  59. Carpus
  60. Quadratus
  61. Marcus Johannes
  62. Zenas
  63. Aristarchus
  64. Pudens
  65. Trophimus
  66. Marcus
  67. Artemas
  68. Aquila
  69. Fortunatus
  70. Achaicus
  71. Dionysius de Areopagiet
  72. Simeon Niger